Kritik hata, sayılarak değil sonucuna bakılarak tanımlanır: belge amacına uygun kullanılabiliyor mu? Bir rakamın yanlış aktarılması tek bir karakterlik bir kusurdur ama bir ödemeyi yanlış tutara bağlıyorsa kritiktir. Bu yüzden tek örneği bile eşiği aşar.
Tanım
Belgeyi amacına uygun kullanılamaz kılan bulgudur. Ölçüt sonuçtur. Büyüklük belirleyici değildir.
Tek örneğin yeterliliği
Bir kritik bulgu kabul eşiğini aşmaya yeter. Sayım yapılmaz. Kural katıdır.
Sayısal alanlarda
Tutar, tarih ve oran hataları bu gruptadır. Karar bu alanlara dayanır. Ağırlık en üsttedir.
Birim hataları
Ölçü biriminin değişmesi teknik metinlerde kritik sonuç üretir. Hata küçük görünür. Sonuç büyüktür.
Olumsuzluk kayması
Bir yükümlülüğün tersine çevrilmesi kritiktir. Tek sözcük yeter. Kontrol ayrıca yapılır.
Yükümlülük ifadeleri
Zorunluluğun tavsiyeye dönmesi hükmü değiştirir. Hukuki metinlerde en sık kritik bulgudur. Kip korunur.
Güvenlik uyarıları
Uyarı metinlerindeki sapmalar kullanıcıyı riske atar. Teknik dokümantasyonda kritiktir. Ölçüt kesindir.
Talimat sırası
Adımların sırasının değişmesi işlemi bozabilir. Kullanım hatası doğar. Bulgu yükselir.
Taraf ve rol karışması
Kimin ne yapacağının değişmesi sözleşmede kritiktir. Sorumluluk kayar. Ağırlık en üsttedir.
Eksik bölüm
Bir maddenin ya da koşulun tamamen atlanması kritiktir. Belge eksik kalır. Kural uygulanır.
Belgeyi geçersiz kılan biçim
Bozulan kodlama ya da kayan tablo belgeyi kullanılamaz kılabilir. Biçim bulgusu kritiğe yükselir. Sonuç belirleyicidir.
Resmî işlemi durduran bulgu
Ad yazımı ya da numara hatası işlemi durdurur. Onaylı belgelerde kritiktir. Kontrol katmanı eklenir.
Marka ve özel ad çevirisi
Çevrilmemesi gereken adın çevrilmesi kritik sayılabilir. Hukuki sonuç doğar. Kural yazılır.
Tespitin zorluğu
Bu bulgular akıcı metinde gizlenir. Karşılaştırmalı okuma şarttır. Adım atlanmaz.
Sayısal kontrol katmanı
Rakam ve tarih alanları ayrı bir geçişte kontrol edilir. Yöntem etkilidir. Katman zorunludur.
Bildirim usulü
Kritik bulgu tespit edilirse teslim durdurulur. Süreç öncelikli işler. Kural tanımlıdır.
Teslim sonrası tespit
Teslimden sonra bulunursa müşteri derhal bilgilendirilir. Gecikme zararı büyütür. Bildirim hızlıdır.
Kök neden incelemesi
Her kritik bulgu incelenir. Süreçte hangi adımın kaçırdığı sorulur. Önlem alınır.
Neden tek örneğin yeterli sayıldığı
Bu bulgular ortalamaya karışamaz: doksan dokuz cümlesi kusursuz olan bir belge, tek bir yanlış tutar yüzünden kullanılamaz hâle gelir ve ortalama puan bu gerçeği gizler. Bu yüzden kritik bulgu eşikten bağımsız işler. Kural istisnasızdır.
Ölçümün sınırı
Bir bulgunun kritik olup olmadığı belgenin kullanım amacına bağlıdır. Amaç bilinmeden karar verilemez. Bilgi baştan alınır.