Bir çeviri doğru olabilir ama yine de okunduğunda tökezletebilir. Son okuyucu tam bu noktayı sınar: metni kaynağı hiç görmemiş bir okuyucu gibi okur. Kaynağa bakmaması bir eksiklik değil, yöntemin kendisidir.
Tanım
Son okuyucu, teslim öncesinde metni hedef dil gözüyle okuyan kişidir. Okuma tek dillidir. Rol son aşamadadır.
Kaynağa bakmama ilkesi
Kaynağa bakılmaz çünkü amaç metnin kendi başına ayakta durmasını sınamaktır. Bakmak bakışı bozar. İlke bilinçlidir.
Sıradaki yeri
Son okuma revizyondan sonra gelir. Yerine geçmez. Sıra sabittir.
Neyi arar
Akıcılık, yazım, noktalama ve biçim tutarlılığı aranır. Anlam kontrolü önceki adımda yapılmıştır. Odak dardır.
Tökezleten cümleler
İkinci kez okunması gereken cümleler işaretlenir. Bunlar doğru ama zor olabilir. İşaret değerlidir.
Kaynak dil sızıntısı
Hedef dilde doğal olmayan yapılar bu adımda görülür. Sızıntı genelde fark edilmez. Taze göz yakalar.
Yazım ve noktalama
Yazım denetimi araçla yapılır ama araç her hatayı bulmaz. İnsan okuması gerekir. İki katman birleşir.
Biçim kontrolü
Başlık düzeyleri, listeler ve boşluklar kontrol edilir. Biçim hataları görünürdür. Etki doğrudandır.
Sayfa düzeni kontrolü
Metnin sayfada nasıl göründüğü kontrol edilir. Taşma ve kayma bu adımda bulunur. Görsel kontrol yapılır.
Son biçimde okuma
Metin teslim edilecek biçimde okunur. Çalışma dosyasında okumak farklı bir deneyimdir. Biçim önemlidir.
Basılı okuma tercihi
Bazı okuyucular basılı kopyada daha çok hata bulur. Yöntem kişiye göre seçilir. Tercih desteklenir.
Sesli okuma yöntemi
Sesli okuma tökezleyen yerleri açığa çıkarır. Yöntem basit ve etkilidir. Uygulama yaygındır.
Dinlendirme
Metin bir süre bekletildikten sonra okunursa daha çok hata bulunur. Plan buna göre kurulur. Zaman ayrılır.
Çevirmenden farklı kişi
Son okuyucu çeviriyi yapan kişi olmamalıdır. Aynı göz aynı hatayı atlar. Kural uygulanır.
Anlam şüphesinde davranış
Son okuyucu anlam şüphesi duyarsa kaynağa dönülür ve soru revizyon katmanına taşınır. Adım atlanmaz. Yol tanımlıdır.
Müdahale sınırı
Son okuyucu metni yeniden yazmaz. Yalnız pürüzleri giderir. Sınır korunur.
Zaman payı
Son okuma kısa bir adımdır ama atlanmaz. Süre küçüktür, etkisi büyüktür. Plan içinde yer alır.
Bulguların kaydı
Bulunan hata türleri kaydedilir ve eğilim izlenir. Tekrarlayan hata eğitim konusu olur. Kayıt işe yarar.
Teslim kararına katkısı
Son okuma, teslim edilecek metnin gerçekten hazır olduğuna dair son karar noktasıdır ve onayı kayda geçer. Bu adım geçilmeden dosya gönderilmez. Kural istisnasızdır.
Neyle karıştırılır
Son okuma sıkça revizyonun tekrarı sanılır. Oysa kaynağa bakmadan yapılır ve farklı hataları yakalar; ikisi birbirinin yerine geçmez, arka arkaya gelir.