Türkçede iki ayrı meslek için çoğu zaman tek bir sözcük kullanılır. Oysa yazılı metni çeviren ile toplantıda konuşmayı aktaran kişinin çalışma biçimi, araçları ve yetkinlikleri farklıdır. Bu ayrım bilinmediğinde yanlış hizmet talep edilir.
Tanım
Mütercim yazılı metni, tercüman konuşmayı çevirir. İki ayrı meslektir. Ayrım biçimden doğar.
Günlük dildeki karışıklık
Yaygın kullanımda her ikisine de tercüman denir. Bu, talep aşamasında karışıklık üretir. Netleştirme gerekir.
Zaman baskısı farkı
Sözlü çeviri anlıktır ve geri dönüş yoktur. Yazılı çeviride düzeltme imkânı vardır. Fark temeldir.
Araç farkı
Yazılı çeviride bellek ve terim araçları kullanılır. Sözlü çeviride hazırlık notları kullanılır. Altyapı farklıdır.
Kaynak erişimi
Yazılı çeviride sözlük ve kaynaklara bakılabilir. Sözlü çeviride bu imkân yoktur. Hazırlık öne alınır.
Ürünün kalıcılığı
Yazılı çeviri kalıcı bir belgedir ve sonradan incelenir. Sözlü çeviri anda kalır. Sorumluluk biçimi değişir.
Kontrol imkânı
Yazılı çeviri ikinci bir kişi tarafından kontrol edilebilir. Sözlü çeviride bu adım yoktur. Kalite güvencesi farklı kurulur.
Becerilerin örtüşmemesi
İyi bir mütercim iyi bir tercüman olmayabilir. Beceriler ayrı gelişir. Varsayım yapılmaz.
Eğitim yolları
Üniversitelerde iki alan ayrı ders programlarıyla yürür. Uzmanlaşma lisans düzeyinde başlar. Ayrım kurumsaldır.
Kurumsal işlerde hangisi
Sözleşme, rapor ve teknik belge işleri mütercimlik işidir. Talep buna göre yapılır. Yanlış talep gecikme üretir.
Toplantı ihtiyacı
Yüz yüze görüşme ve sunum için ayrı bir hizmet ve ayrı bir kişi gerekir. Yazılı ekipten beklenmez. Planlama ayrı yapılır.
Fiyatlandırma farkı
Yazılı çeviri karakter ya da sözcük üzerinden, sözlü çeviri süre üzerinden hesaplanır. Birimler karşılaştırılamaz. Teklif ayrı istenir.
Teslim kavramı
Yazılı işte teslim edilen bir dosyadır. Sözlü işte hizmet yerinde tüketilir. Kayıt ayrı düzenlenir.
Sorumluluk kapsamı
Yazılı çeviride hata sonradan tespit edilip düzeltilebilir. Bu, sorumluluğun kapsamını değiştirir. Sözleşme buna göre yazılır.
Uzmanlık alanının ortaklığı
Her iki meslek de konu uzmanlığı gerektirir. Hukuk ya da tıp bilgisi ortaktır. Ortaklık burada kurulur.
Aynı kişide birleşmesi
Bazı kişiler her iki işi de yapar. Bu, otomatik bir yetkinlik değildir. Deneyim ayrı sorulur.
Talep yazarken netlik
İş talebinde yazılı mı sözlü mü olduğu açıkça belirtilir. Bu tek cümle süreci hızlandırır. Netlik zaman kazandırır.
Kurum içi adlandırma
Kurumlar satın alma belgelerinde doğru terimi kullanır. Yanlış terim yanlış tedarikçiye gider. Standart kurulur.
Mesleki kuruluşlar
İki alan için ayrı mesleki kuruluşlar ve ayrı etik kodlar bulunur. Bu ayrım mesleğin kendi içinde de kabul edilmiştir. Yapı yerleşiktir.
Neyle karıştırılır
Mütercim ve tercüman sıkça aynı mesleğin iki adı sanılır. Oysa çalışma biçimleri, araçları ve fiyat birimleri farklıdır; yazılı bir belge için tercüman aramak, doğru hizmeti geciktirir.