Bilirkişi raporu, teknik dil ile hukuki usulün kesiştiği belgedir. Yabancı taraflı dosyalarda hem raporun kendisi hem de itiraz dilekçeleri çeviri konusu olur.
Görev kapsamı
Raporun başında mahkemenin sorduğu sorular yazılır. Bu sorular raporun sınırını çizer ve numaralandırmaları korunur.
Sorulara göre yapı
İyi kurulmuş bir rapor, her soruyu ayrı başlık altında yanıtlar. Bu yapı çeviride korunur; birleştirilen yanıtlar hangi soruya ait olduğunu kaybeder.
İnceleme yöntemi
Bilirkişinin hangi belgeleri incelediği ve hangi yöntemi kullandığı anlatılır. Yöntem adları ve standart atıfları olduğu gibi aktarılır.
Dosya kapsamı
İncelenen belgelerin listesi verilir. Bu liste, raporun hangi bilgiye dayandığını gösterir ve eksiksiz çevrilir.
Teknik terimler
Rapor uzmanlık alanının terimlerini taşır. Terimlerin mahkeme için açıklanması bilirkişinin işidir; çeviri bu açıklamaları sadeleştirmez.
Hesaplamalar
Zarar hesabı, ölçüm sonuçları ve tablolar raporun kanıt kısmıdır. Sayılar ve formüller birebir aktarılır, yuvarlama yapılmaz.
Varsayımlar
Bilirkişi hesabını belirli varsayımlara dayandırabilir. Varsayımların açıkça yazıldığı cümleler çeviride korunur; atlanmaları sonucu koşulsuz gösterir.
Sonuç bölümü
Raporun sonucu kısa ve kesin bir dille yazılır. Bu bölüm en çok alıntılanan kısımdır ve kelime seçimi değiştirilmez.
Hukuki nitelendirmeden kaçınma
Bilirkişi kusur oranı ya da sorumluluk paylaşımı gibi değerlendirmeler yapabilir ama nihai hukuki nitelendirme mahkemenindir. Bu sınır çeviride korunur.
Azınlık görüşü
Heyet hâlinde hazırlanan raporlarda farklı görüş ayrı bölümde yazılır. Azınlık görüşünün atlanması, raporun tek sesli görünmesine yol açar.
Ekler ve fotoğraflar
Keşif fotoğrafları, kroki ve hesap tabloları rapora eklenir. Fotoğraf altı açıklamalar ve kroki etiketleri çeviri kapsamındadır.
İmza ve uzmanlık alanı
Bilirkişinin adı, uzmanlık alanı ve sicil bilgisi sonda yer alır. Uzmanlık alanı, raporun ağırlığını değerlendirmek için gereklidir.
Rapor tarihi
Raporun tarihi, itiraz süresinin başlangıcını belirleyen tebliğ tarihiyle birlikte değerlendirilir. İki tarih karıştırılmaz.
Ek rapor
İtiraz üzerine ek rapor alınabilir ve bu ayrı bir belgedir. Asıl rapor ile ek raporun aynı terim listesiyle çevrilmesi, ikisinin karşılaştırılabilmesini sağlar.
Gizlilik
Bilirkişi raporları çoğu zaman ticari sır niteliğinde bilgi taşır. Dosyanın işlenmesinde erişim kısıtlanır ve üçüncü taraf servisler kullanılmaz.
Kusur oranı ifadeleri
Kusurun yüzde olarak paylaştırıldığı raporlarda oranların toplamı kontrol edilir. Yuvarlama nedeniyle toplamın yüzü aşması ya da altında kalması, raporun matematiksel tutarlılığını tartışmaya açar.
Yabancı standartlara atıf
Bilirkişi yabancı bir teknik standarda dayanabilir. Standardın numarası ve yılı olduğu gibi aktarılır, Türk standardı karşılığı varsa ayrıca belirtilir ve ikisi birbirinin yerine yazılmaz.
Raporun okuyucusu
Rapor hâkime yazılır, uzmana değil. Çeviride teknik terimlerin yanındaki açıklayıcı ifadeler korunur; bunların gereksiz görülüp atılması raporu hedef okuyucusu için kapalı hâle getirir.