Yüzlerce sayfalık bir işte her cümleyi bağımsız olarak değerlendirmek her zaman mümkün olmaz. Örnekleme denetimi bir bölümü inceleyip bütün hakkında hüküm verir. Yöntemin geçerliliği tek bir şeye bağlıdır: seçilen bölümün metni gerçekten temsil etmesi.
Tanım
Metnin bir bölümünün incelenerek bütün hakkında hüküm verilmesidir. Yöntem istatistikseldir. Koşulları vardır.
Ne zaman kullanılır
Büyük hacimli işlerde ve kabul değerlendirmesinde kullanılır. Küçük işlerde gerekmez. Ölçek belirleyicidir.
Tam revizyondan farkı
Örnekleme bir değerlendirmedir, bir kontrol adımı değildir. Revizyonun yerine geçmez. Ayrım korunur.
Revizyonun yerini almaması
Tüm metin yine kontrol edilir. Örnekleme kalite ölçmek içindir. İki iş farklıdır.
Temsil gücü
Seçilen bölüm metnin tamamını yansıtmalıdır. Aksi hâlde sonuç yanıltır. Koşul temeldir.
Seçim yöntemi
Bölüm rastgele ya da tanımlı bir kuralla seçilir. Keyfî seçim sonucu bozar. Yöntem yazılır.
Kolay bölümlerin seçilmemesi
Basit bölümleri seçmek sonucu iyileştirir ama gerçeği göstermez. Seçim tarafsız yapılır. Disiplin korunur.
Farklı bölümlerden alma
Örneklem metnin başından, ortasından ve sonundan alınır. Yorgunluk etkisi böyle görünür. Dağılım sağlanır.
Son bölümün önemi
Metnin sonuna doğru bulgu yoğunluğu artabilir. Bu bölüm mutlaka kapsanır. Kural uygulanır.
Riskli bölümlerin dâhil edilmesi
Sayısal alanlar ve teknik bölümler örnekleme eklenir. Risk oradadır. Kapsam genişletilir.
Örneklem büyüklüğü
İncelenecek miktar önceden tanımlanır. Çok küçük örneklem hüküm vermeye yetmez. Ölçü konur.
Hacimle ilişkisi
Büyük işlerde oransal değil kademeli bir büyüklük kullanılabilir. Yöntem pratik tutulur. Kural yazılır.
Sonucun genellenmesi
Örneklem sonucu bütüne oranlanır. Genelleme yöntemi tanımlıdır. Hesap yazılır.
Kritik bulgu çıkması
Örneklemde kritik bulgu çıkarsa inceleme genişletilir. Sonuç doğrudan genellenmez. Kural ayrıdır.
İncelemenin genişletilmesi
Yüksek yoğunluk bulunursa örneklem büyütülür. Gerekirse tam inceleme yapılır. Adım kademelidir.
Sonucun kaydı
Hangi bölümün incelendiği kaydedilir. Kayıt sonradan doğrulanabilir olur. Şeffaflık sağlanır.
Müşteriyle paylaşılması
Yöntem ve örneklem müşteriye açıklanır. Gizli yöntem güven üretmez. Açıklık korunur.
Değerlendiricinin nitelikleri
Örneklemi inceleyen kişi aynı dil ve alan yetkinliğini taşır. Daha az yetkin kişi değerlendiremez. Koşul kesindir.
Tekrarlayan işlerde uygulama
Düzenli akan işlerde örnekleme dönemsel olarak yapılabilir. Her iş ayrı ölçülmez. Yük dengelenir.
Yöntemin dürüst kullanımı
Örnekleme, tam inceleme yapılmadığını gizlemek için değil, sınırlı kaynakla güvenilir bir hüküm vermek için kullanılır; seçimin tarafsızlığı bozulduğunda yöntem ölçüm olmaktan çıkıp bir savunmaya dönüşür. Bu yüzden seçim kuralı yazılır. Disiplin korunur.
Ölçümün sınırı
Örnekleme, incelenmeyen bölümlerde bulgu olmadığını göstermez. Yalnız genel bir düzey tahmini verir. Sınır açıkça belirtilir.