Düzeltici faaliyet olmuş bir hataya bakar; önleyici yaklaşım henüz olmamış olanı öngörür. Bunun pratik karşılığı risk temelli çalışmaktır: her işe aynı kontrol yoğunluğunu uygulamak yerine, kaynakları hatanın en pahalı olacağı yere yöneltmek.
Tanım
Henüz doğmamış hataları öngörüp önlem almaktır. Bakış ileriye dönüktür. Yaklaşım risk temellidir.
Düzeltici faaliyetten farkı
Düzeltici faaliyet olmuş bir bulguya yanıt verir. Önleyici yaklaşım öngörür. Zaman ekseni farklıdır.
Risk temelli bakış
Kaynaklar en yüksek riskli noktaya yöneltilir. Eşit dağıtım verimsizdir. Öncelik kurulur.
Eşit yoğunluğun israfı
Her işe aynı kontrol katmanını uygulamak kaynağı boşa harcar. Düşük riskli işler fazla kontrol görür. Denge kurulur.
Riskin belirlenmesi
Belge türü, kullanım amacı ve görünürlük risk düzeyini belirler. Ölçüt yazılır. Sınıflama yapılır.
Yüksek riskli işler
Hukuki, tıbbi ve güvenlik metinleri bu gruptadır. Ek kontrol katmanı uygulanır. Kaynak oraya ayrılır.
Düşük riskli işler
İç yazışma ve bilgi amaçlı metinler daha hafif düzenle yürür. Kapsam daraltılır. Karar bilinçlidir.
Yeni dil yönlerinde risk
İlk kez çalışılan bir yönde risk yüksektir. Ek kontrol uygulanır. Sonra gevşetilir.
Yeni kaynakla çalışmada
İlk işlerde inceleme oranı yükseltilir. Güven veriyle kurulur. Yaklaşım kademelidir.
Yeni müşteride risk
Kurumsal dili henüz bilinmeyen müşteride sapma riski yüksektir. Hazırlık ağırlaştırılır. Önlem alınır.
Kaynak metin riski
Kalitesi düşük kaynak bulgu üretir. Ön değerlendirme yapılır. Risk erken görülür.
Süre riski
Sıkışık takvim risk yükseltir. Plan gözden geçirilir. Kontrol korunur.
Sayısal yoğunluk riski
Rakam yoğun metinlerde ayrı kontrol katmanı kurulur. Risk ölçülebilirdir. Önlem hedeflidir.
Geçmiş verinin kullanımı
Hangi koşulda hangi bulgunun çıktığı kayıtlıdır. Öngörü bu veriye dayanır. Tahmin gerçekçidir.
Eğilimlerin okunması
Yükselen bir bulgu türü önlem gerektirir. Bekleme yapılmaz. Müdahale erken olur.
Kontrol listelerinin beslenmesi
Öngörülen riskler listeye eklenir. Önlem sistemleşir. Uygulama kalıcı olur.
Araç kurulumunun rolü
Otomatik kontroller riskli alanlara göre ayarlanır. Uyarılar hedefli olur. Verim artar.
Müşteriyle paylaşılması
Risk değerlendirmesi müşteriye anlatılabilir. Kapsam kararı birlikte verilir. Şeffaflık sağlanır.
Kaynağın doğru yere yöneltilmesi
Sınırlı bir kontrol kapasitesi her işe eşit dağıtıldığında, en pahalı hatanın çıkacağı yerde yeterli derinlik kalmaz; risk temelli dağıtım aynı kaynakla belirgin biçimde daha iyi sonuç üretir. Bu yüzden yaklaşım seçicidir. Karar ölçütlüdür.
Yaklaşımın sınırı
Risk değerlendirmesi bir tahmindir ve yanılabilir. Düşük riskli sayılan bir işte de kritik bulgu çıkabilir. Sınır kabul edilir.